Sababaha, Calaamadaha, Ka Hortagga iyo Daaweynta.
Waa Maxay Cagaarshow?
Cagaarshow (Hepatitis) waa caabuq ku dhaca beerka. Marka beerku dhaawacmo ama bararo, awooddiisa shaqo way yaraataa. Beerku wuxuu qabtaa shaqooyin badan oo muhiim u ah jirka sida sifeynta sunta, kaydinta tamarta iyo soo saarista walxo dheefshiidka ka qayb qaata.
Cagaarshowga waxaa ugu badan noocyada A, B, C, D iyo E, kuwaas oo ay sababaan fayrasyo kala duwan.
Noocyada Cagaarshowga
1. Cagaarshowga A (Hepatitis A)
Noocan wuxuu ku faafaa cunto ama biyo wasakhaysan. Badanaa ma noqdo cudur daba dheeraada, qofkuna wuu ka bogsan karaa muddo kadib.
2. Cagaarshowga B (Hepatitis B)
Wuxuu ku gudbaa dhiigga, galmada iyo hooyada oo u gudbisa ilmaheeda. Noocani wuxuu noqon karaa mid muddo dheer sii jira haddii aan si habboon loo daaweyn.
3. Cagaarshowga C (Hepatitis C)
Wuxuu inta badan ku gudbaa dhiigga. Dad badan ma oga inay qabaan ilaa uu beerku si weyn u dhaawacmo.
4. Cagaarshowga D (Hepatitis D)
Wuxuu ku dhacaa dadka qaba Hepatitis B, waxaana uu sii kordhin karaa halista dhaawaca beerka.
5. Cagaarshowga E (Hepatitis E)
Badanaa wuxuu ku faafaa biyo wasakhaysan, wuxuuna ku badan yahay meelaha nadaafaddu liidato.
Calaamadaha Cagaarshowga
Calaamaduhu way kala duwan yihiin iyadoo ku xiran heerka cudurka, balse waxaa ka mid ah:
* Indhaha iyo maqaarka oo huruud noqda.
* Daal iyo tabar darro.
* Qandho.
* Lalabbo iyo matag.
* Cunto xumo.
* Kaadi madow.
* Saxaro midab khafiif ah leh.
* Xanuun dhinaca midig ee caloosha.
Dad badan gaar ahaan kuwa qaba Hepatitis B ama C waxay sanado badan noolaan karaan iyaga oo aan dareemin calaamado muuqda.
>Sidee Ayuu Ku Faafaa?
Faafitaanka cagaarshowgu wuxuu ku xiran yahay nooca cudurka:
* Cunto iyo biyo wasakhaysan.
* Dhiig wasakhaysan.
* Irbado wadaag ah.
* Galmo aan la isku ilaalin.
* Hooyada uurka leh oo ilmaheeda u gudbisa.
>Dadka Halista Ugu Jira
Waxaa halis sare ugu jira:
* Shaqaalaha caafimaadka.
* Dadka isticmaala irbado wadaag ah.
* Dadka qaata dhiig aan si fiican loo baarin.
* Dadka leh lammaanayaal badan.
* Carruurta ay dhaleen hooyooyinka qaba Hepatitis B.
>Dhibaatooyinka Cagaarshowga
Haddii aan la daaweyn, cagaarshowgu wuxuu sababi karaa:
* Beer xanuun daba dheeraada.
* Beerka oo adkaada (Cirrhosis).
* Kansarka beerka.
* Shaqada beerka oo istaagta.
Cagaarshowga daba dheeraada ayaa ah sababaha ugu waaweyn ee cudurrada beerka ee dunida ka jira.
>Sida Loo Ogaado
Dhakhaatiirtu waxay isticmaalaan:
* Baaritaanka dhiigga.
* Baaritaanka shaqada beerka.
* Sawirro caafimaad.
* Mararka qaarkood baaritaanka unugyada beerka.
Daaweynta
Daaweyntu waxay ku xiran tahay nooca cagaarshowga:
* Hepatitis A iyo E badanaa waxay ku bogsadaan nasasho iyo daryeel caafimaad.
* Hepatitis B waxaa loo isticmaalaa daawooyin xakameeya fayraska.
* Hepatitis C maanta waxaa jira daawooyin badan oo bogsiin kara boqolkiiba sare ee bukaannada.
Dhakhtarka ayaa go’aamiya nooca daaweynta ugu habboon bukaanka.
>Sida Looga Hortago
Ka hortaggu waa tallaabada ugu muhiimsan:
* Qaado tallaalka Hepatitis A iyo B.
* Dhaq gacmaha si joogto ah.
* Cab biyo nadiif ah.
* Ka fogow irbado wadaag ah.
* Hubi in qalabka caafimaadku nadiif yahay.
* Samee galmo ammaan ah.
* Hubi in dhiigga lagu shubayo uu baaran yahay.
Gunaanad
Cagaarshowgu waa cudur muhiim ah oo saameeya beerka, wuxuuna keeni karaa dhibaatooyin culus haddii aan la ogaan ama aan la daaweyn waqtigii ku habboonaa. Wacyigelin, baaritaan joogto ah, tallaal iyo nadaafad wanaagsan ayaa ah hubka ugu weyn ee looga hortagi karo cudurkan. Qof kasta oo isku arka calaamadaha cagaarshowga waa inuu la tashadaa dhakhtar si loo helo baaritaan iyo daaweyn ku habboon.Haddaba bulshadeena maanta kuma baraarugsana cudurkaan halista ah.
0 Comments